|
Çoklu Zeka
Yeni Bir Teori, Yeni Bir Eğitim Anlayışı
Şu sıralar oldukça gündemde olan Çoklu Zeka Teorisi'ne kısaca değinmek istiyoruz.
Hemen hemen her ülkede eğitim sistemi çok tartışılan bir konudur. Artı ve
eksileri gündeme getirilir ve daha iyi nasıl öğretebiliriz sorusunun
karşılığında farklı öğrenme biçimleri gündeme gelir. İşte çoklu zeka kavramı da
bu alanda sık sık konuşulur hale geldi...
Yıllar boyunca insan zekası çeşitli testlerle ölçülmüş, çoğu zaman ise sayısal
anlamda çok başarılı olan insanlar süper zeki olarak adlandırılmıştır. Oysa
araştırmacılar zekanın ya da zeki olmanın pek çok farklı alanda olabileceğini
savunmaktadır.
Araştırmacı Gardner'in vurguladığı üzere, çoklu zeka teorisinin ileri sürdüğü
zeka anlayışında anahtar sözcük “çoğul” dur. Yani zeka çok yönlüdür. Ayrıca
bireyin doğuştan getirdiği zekası çok yönlüdür ve geliştirilebilir. (Saban 2002)
Çoklu zeka ile ilgili yapılan çalışmalar sonrasında zekayı 8 temel alan altında
incelemek mümkün olmuştur. Bunlar;
1- SÖZEL – DİL ZEKASI
2- MANTIKSAL – MATEMATİKSEL ZEKA
3- GÖRSEL – UZAYSAL ZEKA
4- MÜZİKSEL – RİTMİK ZEKA
5- BEDENSEL – KİNESTETİK ZEKA
6- SOSYAL ZEKA
7- İÇSEL ZEKA
8- DOĞACI ZEKA
İsterseniz aşağıda kısa kısa bu alanları inceleyelim;
1- Sözel – Dil Zekası: Sözel dil zekası, bir bireyin kendi diline ait kavramları
masalcı, konuşmacı veya bir politikacı gibi sözlü olarak ya da bir şair, bir
yazar veya bir gazeteci gibi yazılı biçimde etkili olarak kullanabilme
kapasitesidir.
2- Mantıksal – Matematiksel Zeka: Bir bireyin bir matematikçi bir vergi memuru
veya istatikçi gibi sayıları etkili bir şekilde kullanabilmesi ya da bir bilim
adamı, bir bilgisayar programcısı veya bir mantık uzmanı gibi sebep – sonuç
ilişkisi kurarak olayların oluşumu ve işleyişi hakkında etkili bir biçimde
mantık yürütebilme kapasitesidir.
3- Görsel – Uzaysal Zeka: Bir insanın avcı, bir izci ya da rehber gibi görsel ve
uzaysal dünyayı doğru bir şekilde algılaması veya bir dekaratör, bir mimar ya da
bir ressam gibi dış dünyadan edindiği izlenimler üzerine değişik şekiller
uygulama kapasitesidir.
4- Müziksel – Ritmik Zeka: Bir kişinin bir besteci, bir müzisyen ya da bir
şarkıcı gibi müzik formlarını algılaması, ayırt etmesi ve ifade etme
kapasitesidir.
5- Bedensel – Kinestetik Zeka: Bedensel – Kinestetik zeka ile bir kişinin bir
aktör, bir atlet ya da dansçı gibi düşünce ve duygularının anlatmak için
vücudunu kullanmadaki ustalığı veya bir heykeltraş, bir cerrah ya da tamirci
gibi ellerini kullanma ve elleriyle yeni şeyler üretme kabiliyetleri kastedilir.
6- Sosyal Zeka: Sosyal Zeka, bir insanın bir öğretmen, bir terapist ya da
pazarlamacı gibi çevresinde insanların duygularını, isteklerini ve ihtiyaçlarını
anlama, ayırt etme ve karşılama kapasitesidir.
7- İçsel Zeka: İçsel Zeka, bir kişinin kendisini tanıması ve kendisi hakkında
sahip olduğu bu bilgi ve anlayış ile çevresinde uyumlu davranışlar sergileme
yeteneğidir.
8- Doğacı Zeka: Doğacı Zeka ile bir kişinin biyolog yaklaşımıyla hayvanlar ve
bitkiler gibi yaşayan canlıları tanıma, onları belli karakteristik özelliklerine
bağlı olarak sınıflandırma ve diğerlerinden ayırt etme kabiliyeti veya bir
jeolog yaklaşımıyla dünya doğasının bulutlar, kayalar veya depremler gibi
çeşitli karakteristiklerine karşı aşırı ilgili ve duyarlı olması
kastedilmektedir.
Gördüğünüz pek çok zeka alanı mevcut. Acaba “benim çocuğumda hangisi var ve ona
nasıl yardımcı olurum? ” diyor ve konuyu detayları ile öğrenmek istiyorsanız bu
yazıda kaynak olarak kullandığımız kitabı sizlere tavsiye ederiz. Eğitimdeki
yeni yaklaşımları doğru olarak takip etmek çocuklarımızı iyi yönlendirebilmemiz
için önemli diye düşünüyoruz.
Kaynak: bilkent.edu.tr
“ÇOKLU ZEKA TEORİSİ ve EĞİTİM”
Yrd. Doç. Dr. Ahmet SABAN, Nobel Yayıncılık
|
|
