|
Öğretmenler İçin
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivitesi
Olan Öğrencinin Sınıf Kontrolü
“Sanki aklı
hep başka yerlerde, aşırı dalgın. Derste sanki başka yerde.
Hayal dünyasına dalıp gidiyor. Kendisine bir şey söylendiğinde
sanki dinlemiyormuş gibi görünüyor. Çok sakar. Onun kaybettiği
okul eşyalarıyla üç çocuk okurdu. Çok unutkan. Beş dakikalık
işi üç saatte yapıyor. Sanki motor takılmış gibi hiç durmuyor,
düz duvara tırmanıyor. Sınıfta nereye baksam onu görüyorum.”
DEHB(Dikkat
Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) her toplumda oldukça sık
görülen ve daha çok erkek çocuklarda kendini gösteren bir
durumdur. İnsan gelişim ve yaşamına, kişiler arası ilişkilere,
eğitim sürecine olan çeşitli olumsuz etkileri açısından
toplumun ve eğitim hizmetlerinin en önemli sorunlarından
birisi olarak ele alınmaktadır.(Turgay, 1997)
DEHB’nin
temel özellikleri aşırı hareketlilik (hiperaktivite), dikkat
eksikliği ve içtepisel davranış (impulsivite) olarak kendini
göstermektedir.(Clarenello, 1993;Hauser, 1993)
Dikkat
Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğuna Eşlik Eden Sorunlar:
1. Okul
sorunları ve öğrenme bozuklukları
2. Karşıt olma-karşı gelme bozukluğu
• Sık sık
hiddetlenme, huysuzlanma
• Sık sık büyüklerle tartışmaya girme
• Büyüklerin isteklerine ya da kurallarına uymaya çoğu zaman
etkin biçimde karşı gelme ya da bunları reddetme
• Çoğu zaman isteyerek başkalarını kızdırma
• Kendi yaramazlıkları için çoğu zaman başkalarını suçlama
• Çoğu zaman alıngan davranma, çabuk darılma, başkalarınca
kolay kızdırılma
• Çoğu zaman içerleme, kızgın ve gücenmiş olma
• Çoğu zaman kinci ve intikam alma, davranışları görülür.
3. Davranım
Bozukluğu
• İnsanlara
ve hayvanlara karşı saldırgan davranışlar gösterdikleri
görülür (Başkalarına kabadayılık eder, gözdağı verir ya da
gözünü korkutucu kavga dövüş başlatır. İnsanlara ve hayvanlara
acımasız davranır.)
• Eşyalara zarar verir.
• Kuralları ciddî bir biçimde bozar. (Okuldan kaçma gibi).
• Depresyon ve kaygı (anksiyete) bozuklukları
• Arkadaş ilişkilerinde sorunlar
DEHB
belirtileriyle başa çıkıp, bu bozukluğun olumlu yönlerini iyi
kullanan ve kendi yapılarına uygun meslekler seçen kişilerin
başarılı bir yaşamları olabilmektedir.
- Sıcakkanlı
ve cana yakın olma
- Enerjik olma
- Esneklik
- İyi espri yeteneğine sahip olma
- Hoşgörülü olma (bazen gerekenden fazla, zarar verici
boyutta)
- Yaratıcılık
- Risk alabilme (bazen zarar verici boyutta)
- İnsanlara kolay güvenebilme (bazen zarar verici boyutta)
gibi
özellikler DEHB’ nin olumlu yönleri olarak sıralanabilir.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta DEHB’ nin olumlu
özelliklerinin azalmadığı, olumsuz özelliklerin ortadan
kalkmasıyla daha fazla arttığı veya daha verimli hâle
gelebildiğidir. (Ercan ve Aydın,1999)
Okul Yaşamına
Dair
Akademik
sorunlar yaşayan DEHB’ li çocuklar genel olarak zeki bile
olsalar, bu sorunlarla karşılaşabilirler. Bu çocukların
yaklaşık olarak;
% 30’
u liseyi bitirene kadar bir-iki kere sınıfta kalır,
% 60’ ı ciddî yazma güçlüğü çekmektedirler
%90’ ı okulda düşük başarılıdır.
%20’ sinin okuma güçlüğü vardır.
%30’ u okulu bırakmaktadır.
%90’ ı okulda yeterince üretken değildir.(Murdence Arcelus,
1999)
Dikkat
eksikliği, aşırı hareketlilik gibi nedenlerden dolayı okul
yaşamında zorlanan çocukların eğitim ve öğretiminde
sergiledikleri sorunların önlenmesi ve çözümü için özel eğitim
ve öğretim yöntemlerinin kullanılması zorunludur. Bu
öğrencilerin, özellikle disiplinli ve düzenli sınıflarda
eğitim ve öğretim görmeye ihtiyaçları vardır. Sınıf
ortamlarında kendilerini güvenlikte hissetmeleri,
kendilerinden akademik bakımdan neler beklendiğini iyice
anlamaları ve nasıl davranacaklarının öğretmenleri tarafından
öğretilmesi gerekir. Bu öğrencilerin sınıfta
sergileyebilecekleri davranış bozukluklarını önlemede
öğretmenler için yararlı olabilecek yöntemler:
•
Öğrencilerle ayrı ayrı ilgilenin.
• Uygulamalarınızda adaletli olun; açık ve anlaşılır biçimde
davranın.
• Öğrenciden beklenenleri açık bir biçimde anlatın.
• Sınıfta yapılabilecek ve yapılamayacak hareketlerin neler
olduğunu anlatın.
• Tutarlı ve önceden hazırlanmış programa göre davranın.
• Öğrenciye, önceden tahmin edebileceği biçimde davranın.
• Öğrenciden beklenen davranışları, uyulması gereken kuralları
ve bunlara uyulmasının doğuracağı sonuçları sıkça tekrarlayın
ve gözden geçirin.
• Uygulamaları ve sonuçları izleyin
• Anlayışlı, sabırlı ve esnek bir öğretmen olun.
• Sorunları yaşamadan önlemeye çalışın. |
